Con trai không may chết não sau tai nạn, người cha quyết định hiến tạng, giác mạc của anh đem lại sự sống cho người khác.
Cuối tháng 12/2023, trên đường đi làm về, anh N.T.T (SN 1998, quê Thái Nguyên) không may bị tai nạn giao thông. Anh được đưa vào Bệnh viện Trung ương Thái Nguyên cấp cứu, nhưng do tình trạng bệnh quá nặng, gia đình quyết định chuyển xuống Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức (Hà Nội).
Dù các bác sĩ nỗ lực cứu chữa nhưng tiên lượng bệnh nhân quá nặng. Sau khi đánh giá các chức năng, bác sĩ xác định người bệnh rơi vào tình trạng chết não, không thể qua khỏi.
Trung tâm Ghép tạng của Bệnh viện Việt Đức vận động gia đình anh T. hiến mô tạng của người thân để đem lại cơ hội sống cho các bệnh nhân khác. Mô tạng của anh T. lấy được gồm: 2 thận, 2 giác mạc, van tim, gan.
Ekip bác sĩ phẫu thuật lấy tạng người hiến. (Ảnh: VNHOT)
Ông N.X.K (bố của anh T.) nói, khi nhận được tin con trai bị tai nạn ông không đứng vững, chân khụy xuống. “T. là người hiền lành, luôn sống tốt với mọi người. Khi nhận thông báo sức khoẻ T. tiên lượng xấu, gia đình vẫn hy vọng nhiều nhưng không có phép màu nào đến”, ông K. nói.
Trong giây phút gặp con lần cuối, ông K. ghé gần vào tai con thủ thỉ “hãy sống trên thân thể người khác con nhé. Kiếp sau hãy vẫn là con của bố mẹ để bố tiếp tục ôm con vào lòng”.
Quyết định gửi bộ phận cơ thể con trên người khác, khiến gia đình ông T. cũng được phần nào an ủi “thấy hơi thở của con, được nghe trái tim con đập, ánh mắt con nhìn”. Ông tin anh T. trên trời cao sẽ ủng hộ hành động này, vì cả đời luôn sống và nghĩ cho người khác.
Cùng thời điểm này, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức cũng tiếp nhận bệnh nhân P.V.G (32 tuổi, Phú Thọ) cấp cứu trong tình trạng chấn thương sọ não, hôn mê sâu do tai nạn giao thông. Các bác sĩ điều trị hồi sức tích cực, song kỳ tích không đến với B. Anh được xác định chết não. Bệnh viện quyết định vận động gia đình bệnh nhân P.V.G hiến tạng có thể cứu sống nhiều cuộc đời khác.
Tạng của bệnh nhân P.V.G và N.T.T đã hồi sinh sự sống cho 8 người: 2 bệnh nhận được ghép tim, 2 bệnh nhân được ghép gan và 4 bệnh nhân được ghép thận. Đặc biệt, 2 ca ghép tim được thực hiện tại Bệnh viện Việt Đức chỉ cách nhau 8 tiếng. Trong đó có bệnh nhi mới 8 tuổi.
“Hiện tình trạng của các bệnh nhân sau ghép tặng ổn định”, TS.BS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức nói.
Theo đại diện Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể, 30 năm qua, Việt Nam thực hiện hơn 6.500 ca ghép tạng. Đến nay, nước ta có 16 cơ sở y tế ghép thận, 5 nơi ghép gan, 3 nơi ghép tim và đội ngũ y bác sĩ được đào tạo chuyên sâu để thực hiện các kỹ thuật khó.
Thách thức lớn nhất của ngành ghép tạng không phải kỹ thuật khó, mà là sự khan hiếm nguồn mô tạng hiến. Hiện 95% ca ghép tạng ở Việt Nam được thực hiện từ người cho sống, chỉ 5% ca ghép từ người cho chết não. Điều này ngược với xu hướng chung của toàn thế giới khi nhiều nước đa phần ca ghép tạng là từ người cho chết não.
Trung tâm Điều phối Quốc gia về ghép bộ phận cơ thể ngườ nhận khoảng 170.000 đơn đăng ký hiến tạng sau chết, chết não. Nhiều gia đình gồm cha con, vợ chồng, anh chị em cùng đăng ký hiến tạng.
Số người đăng ký tập trung chủ yếu tại hai đơn vị Trung tâm Điều phối ghép tạng Quốc gia – 32.851 trường hợp và Bệnh viện Chợ Rẫy 36.641 trường hợp, số còn lại được đăng ký qua các hình thức khác.
Số lượng người được ghép tạng hiện vẫn chưa cao do số lượng người hiến mô/ tạng trên thực tế còn hạn chế. Số bệnh nhân có chỉ định chờ ghép tạng ước tính có khoảng 123.000 người.
Phút vĩnh biệt con trai của người cha khuyết tật
Hà NộiMặc chiếc áo khoác màu vàng của người thăm nuôi bệnh, người đàn ông chống đôi nạng nhấc một chân duy nhất đi vào căn phòng con trai đang nằm chuẩn bị được phẫu thuật hiến tạng.
Trong phòng hồi sức của Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, ánh đèn trắng hắt xuống thân hình bất động phủ khăn trắng của người con trai 25 tuổi. Xung quanh anh chằng chịt dây dợ, ống thở, máy móc phát ra những tiếng tít tít đều đặn, lạnh lùng như đếm ngược thời gian. Người cha chống nạng, từng bước tiến lại gần giường bệnh. Ông run rẩy nắm lấy bàn tay con, bàn tay vẫn còn ấm nhưng đã không còn đáp lại. Ông khóc, giọng nói đứt quãng nghẹn ngào gọi “dậy về với bố đi con, con nằm ngủ 7 ngày rồi”. Các bác sĩ dành cho ông giây phút cuối để tiễn biệt con.
Người cha, ngoài 50 tuổi, mất một chân hơn 30 năm trước, có một vợ và ba đứa con. Người con trai đang nằm kia là con cả của ông. Nhiều năm nay, ông dựa vào con trai cả, xem như trụ cột gia đình nuôi bố mẹ sức khỏe yếu và hai em. Giờ đây, cậu trai ấy bất lực đứng trước ranh giới sinh tử. Tai nạn giao thông bất ngờ vào cuối tháng 12 đã cướp đi ý thức của người con trai, các bác sĩ ba lần chẩn đoán chết não. Người cha đã ký giấy hiến tạng con trai – tờ giấy chỉ ghi tên tuổi con không ghi tuổi bố. Đây cũng là di nguyện của chàng trai lúc sinh thời, muốn “giúp đời thông qua việc hiến tặng mô tạng cho y học”.
Người cha khóc tiễn biệt con trai. Ảnh: Lộc Chung
“Con không còn ở lại với bố mẹ, nhưng để tạng của con lại cứu người khác thì con vẫn còn hiện hữu đâu đó trên cuộc đời này”, người cha chia sẻ.
Phút cuối, ông nhắc lại lời hứa còn dang dở của con rằng “sẽ lo cho bố mẹ đến già”, nhưng lời hứa ấy không thể trở thành hiện thực được nữa. Người cha buông tay con, các bác sĩ rút ống thở, thiết bị tít dài rồi ngưng. Êkíp y bác sĩ cúi đầu mặc niệm trước khi phẫu thuật lấy tim, gan và hai thận của chàng trai để ghép cho các bệnh nhân đang nguy kịch khác.
Các ca ghép diễn ra vào đầu tháng 1/2026 đều thành công, 4 bệnh nhân được hồi sinh. Một cuộc chia ly đau đớn khép lại, nhưng từ đó, nhiều sự sống khác được mở ra.
Hiện tại, 4 bệnh nhân đều hồi phục tốt, các tạng ghép bắt đầu hoạt động ổn định trong cơ thể mới.
Phút bịn rịn vĩnh biệt con trai của người cha. Video: Lộc Chung
Chàng trai trên là ca chết não hiến tạng đầu tiên năm 2026 tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, và là ca thứ 26 tính từ năm 2025 đến nay. “Đây là minh chứng cho sự thay đổi lớn trong nhận thức của cộng đồng về việc hiến tạng cứu người”, PGS Dương Đức Hùng, Giám đốc bệnh viện Việt Đức, nói.
Việt Nam hiện dẫn đầu Đông Nam Á về số ca ghép tạng, đồng thời là quốc gia duy nhất trong khu vực duy trì hơn 1.000 ca hiến – ghép mỗi năm kể từ năm 2022. Tuy nhiên tạng hiến từ người chết não vẫn là “nút thắt” lớn nhất do nhu cầu điều trị thực tế rất cao trong khi nguồn cung ít. Trước thực trạng này, Bộ Y tế đang xây dựng dự án sửa đổi Luật Hiến mô, bộ phận cơ thể người, nhằm hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng nguồn tạng hiến và mang thêm cơ hội sống cho hàng nghìn bệnh nhân đang chờ đợi trong danh sách ghép tạng quốc gia.
Ghép tạng là một trong những thành tựu đỉnh cao của y học hiện đại, mở ra cơ hội sống duy nhất cho người bệnh suy tạng giai đoạn cuối. Tại Việt Nam, 30 năm qua lĩnh vực này đã có bước phát triển mạnh mẽ với hơn 9.500 ca ghép được thực hiện, bao gồm 6 loại bộ phận cơ thể người. Trong đó, ghép thận, gan, tim và phổi chiếm tỷ lệ lớn; một số kỹ thuật đặc biệt như ghép chi thể, ghép ruột cũng đã được triển khai thành công.
Theo PGS Hùng, 15 năm gần đây y học Việt Nam có sự bứt phá rõ rệt, tiệm cận các quốc gia có nền y học tiên tiến. Điển hình, tại Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, thời gian ghép gan đã được rút ngắn gần một nửa, từ 12-14 giờ xuống còn 6-7 giờ/ca, trong khi chất lượng và hiệu quả điều trị được nâng cao. Nhiều ca ghép phức tạp được thực hiện liên tục, trong đó có những trường hợp ghép đồng thời hai tạng như tim – gan, tim – phổi, gan – thận.
Không còn là lĩnh vực riêng của một vài bệnh viện tuyến trung ương, ghép tạng hiện mở rộng nhiều địa phương với 30 trung tâm ghép tạng được Bộ Y tế cấp phép.
